Mindset – Tâm Lý Học Thành Công
Carol S. Dweck
Cách bạn nghĩ về năng lực có thể quyết định bạn dám thử và dám sai đến đâu.
Dễ đọc
Có hợp với bạn?
Hợp với ai
Bạn hay sợ sai, hay bỏ cuộc khi thấy mình chưa giỏi, hoặc đang nuôi dạy con và muốn biết nên khen trẻ thế nào.
Chưa hợp nếu
Bạn muốn bằng chứng khoa học chặt chẽ rằng chỉ cần đổi tư duy là kết quả thay đổi. Nếu đang kiệt sức hay trầm cảm, "cứ nghĩ tích cực hơn" không thay thế được hỗ trợ chuyên môn.
Nhận xét của mình
Mình thích ở cuốn này là nó cho bạn một chữ rất nhỏ để dùng ngay: "chưa giỏi" thay vì "không giỏi". Mình nghĩ cuốn này hợp nhất khi bạn hay sợ sai, hoặc đang muốn biết nên khen con thế nào. Điều cần tỉnh táo: các nghiên cứu quy mô lớn cho kết quả khiêm tốn hơn, nên đây là cách nhìn bản thân, không phải công thức đảm bảo kết quả.
Cộng đồng nói gì
Nhiều người thấy sách dễ đọc và giúp nhìn lại cách mình đối mặt thất bại, dù có người thấy nó lặp ý.
Được khen
- Nhiều người đọc thấy sách dễ đọc, có nhiều ví dụ và giúp họ nhìn lại cách mình phản ứng với thất bại.
- Người đọc đánh giá cao việc sách áp dụng được cho cả đời sống riêng, công việc và nuôi dạy con.
Bị chê
- Các nghiên cứu về can thiệp tư duy phát triển ở quy mô lớn cho hiệu quả nhỏ, và một số nhà nghiên cứu không lặp lại được kết quả ban đầu.
- Có người thấy sách lặp lại một ý chính qua nhiều ví dụ, và dễ bị hiểu thành "cứ cố gắng là được".
Nguồn tổng hợp: Tiki, Wikipedia
Ý chính
- Khi nghe giọng nói trong đầu "mình không giỏi cái này", thử thêm chữ "chưa": chưa giỏi, và xem cần học gì tiếp.
- Khen quá trình (cách làm, chiến lược, nỗ lực) giúp trẻ và cả chính mình dám thử khó hơn là khen "thông minh".
- Sai lầm là thông tin để điều chỉnh, không phải bằng chứng bạn kém.
- Tư duy phát triển không phải chỉ cố gắng thật nhiều, mà cần đổi chiến lược và xin giúp đỡ khi bí.
Tóm tắt
Carol S. Dweck là giáo sư tâm lý học tại Đại học Stanford, nghiên cứu nhiều năm về động lực và niềm tin của con người về năng lực. Cuốn sách phổ biến ý tưởng nổi tiếng nhất của bà: có hai kiểu tư duy. Người mang tư duy cố định tin rằng thông minh và tài năng là thứ bẩm sinh, nên họ ngại thử thách và sợ thất bại vì thất bại như một bản án. Người mang tư duy phát triển tin rằng năng lực có thể rèn luyện, nên họ xem sai lầm là dữ liệu để học tiếp.
Sách bắt đầu bằng việc giải thích hai kiểu tư duy và nó hình thành từ đâu, rồi đi qua những lĩnh vực quen thuộc: học đường, thể thao, kinh doanh, các mối quan hệ, và cách cha mẹ, thầy cô, huấn luyện viên nói chuyện với trẻ. Phần cuối bàn về việc thay đổi tư duy, và cảnh báo những cái bẫy như tự nhận mình là người "tư duy phát triển" nhưng thật ra chỉ khen nỗ lực suông. Sách dùng nhiều câu chuyện và ví dụ nên rất dễ đọc.
Nên đọc cuốn này như một cách nhìn bản thân hơn là một công thức khoa học đã được kiểm chứng toàn diện. Dweck cũng nhấn mạnh tư duy phát triển không chỉ là "cố gắng thật nhiều". Về mặt nghiên cứu, những can thiệp đào tạo tư duy phát triển trên quy mô lớn cho kết quả khiêm tốn hơn nhiều so với các nghiên cứu ban đầu, và một số nhà nghiên cứu không lặp lại được kết quả của bà. Một thử nghiệm lớn ở 101 trường tại Anh, theo ghi nhận trên Wikipedia, không thấy tiến bộ thêm về đọc viết và toán. Vì vậy hãy lấy ý tưởng chính làm điểm khởi đầu để tự hỏi mình, đừng mong nó tự biến thành điểm số hay thành tích.
