Tư Duy Nhanh Và Chậm
Daniel Kahneman
Hiểu vì sao bộ não hay đi đường tắt, và khi nào nên dừng lại nghĩ chậm.
Cần tập trung · 612 trang · ~12 giờ đọc
Có hợp với bạn?
Hợp với ai
Bạn hay ra quyết định vội rồi hối hận, hoặc muốn hiểu vì sao mình và người xung quanh hay nghĩ sai theo những kiểu giống nhau.
Chưa hợp nếu
Bạn cần cuốn ngắn, nhẹ, đọc nhanh. Đây là sách dày hơn 600 trang, và vài phần thực nghiệm đã bị đặt dấu hỏi nên không phù hợp nếu bạn muốn kết luận khoa học chắc chắn từng chương.
Nhận xét của mình
Điều đáng giá nhất theo mình là việc biết bộ não có hai chế độ nghĩ, để bạn nhận ra lúc nào mình đang phán đoán theo cảm giác. Mình nghĩ cuốn này hợp nhất với người hay chốt quyết định vội rồi hối hận. Điều cần nói thật: sách dày hơn 600 trang và vài thực nghiệm đã bị đặt dấu hỏi, nên hãy xem đây là một cách nhìn chứ không phải kết luận chắc chắn.
Cộng đồng nói gì
Nhiều người coi đây là cuốn nên đọc về cách não ra quyết định, dù sách dày và vài nghiên cứu bị nghi ngờ.
Được khen
- Nhiều người đọc đánh giá đây là cuốn nên đọc về cách não bộ ra quyết định, ví dụ rõ và hay.
- Người đọc thích cách tác giả dùng thí nghiệm nhỏ để chứng minh từng thiên kiến, nên dễ liên hệ với đời thường.
Bị chê
- Sách dày và dày đặc ý, đọc lướt thì khó hiểu, cần thời gian nghiền ngẫm.
- Một số nghiên cứu trong sách, nhất là về priming, bị các nhà khoa học khác cho là không lặp lại được, và tác giả đã công nhận điều đó.
Nguồn tổng hợp: Tiki, Wikipedia
Ý chính
- Biết mình có hai chế độ nghĩ giúp bạn nhận ra lúc nào đang phán đoán theo cảm giác và cần chậm lại.
- Con số hay thông tin đến trước dễ kéo quyết định của bạn theo (hiệu ứng mỏ neo), nên đừng để người khác đưa ra con số đầu tiên.
- Ta sợ mất hơn là thích được: cùng một lựa chọn, đặt theo cách "mất" hay "được" sẽ cho quyết định khác nhau.
- Cảm giác chắc chắn không phải bằng chứng. Càng tự tin, càng nên hỏi mình còn thiếu thông tin gì.
Tóm tắt
Daniel Kahneman là nhà tâm lý học người Mỹ gốc Israel, từng nhận giải Nobel Kinh tế nhờ nghiên cứu về cách con người ra quyết định. Trong cuốn này ông tóm lại hàng chục năm nghiên cứu cùng đồng nghiệp bằng một hình ảnh dễ nhớ: trong đầu ta có hai hệ thống suy nghĩ. Hệ thống 1 nhanh, tự động, hay dựa vào cảm giác. Hệ thống 2 chậm, tốn sức, chịu trách nhiệm cho suy luận có chủ ý. Phần lớn thời gian ta sống bằng hệ thống 1, và nó thường đúng, nhưng cũng mắc những lỗi lặp đi lặp lại.
Sách chia thành năm phần. Phần đầu giới thiệu hai hệ thống. Phần hai nói về các lối tắt tư duy và thiên kiến, như hiệu ứng mỏ neo (con số nghe đầu tiên kéo phán đoán của mình theo) hay đánh giá xác suất theo ví dụ dễ nhớ. Phần ba bàn về sự tự tin thái quá và ảo giác hiểu biết, với ý tưởng "chỉ những gì thấy trước mắt mới là tất cả". Phần bốn là lý thuyết triển vọng: người ta ghét mất mát hơn là thích được lợi cùng một mức, và cách đặt vấn đề làm thay đổi lựa chọn. Phần cuối phân biệt "cái tôi trải nghiệm" và "cái tôi ghi nhớ", để giải thích vì sao ta nhớ một kỳ nghỉ hay một cơn đau theo cách khác với lúc nó diễn ra.
Đây là sách dày, nhiều thí nghiệm và ví dụ, đọc từ từ từng chương sẽ hợp hơn đọc một mạch. Cần nói thêm: một số nghiên cứu về hiệu ứng "gợi nhắc ngầm" (priming) trong sách sau này không được các nhóm khác lặp lại thành công, và chính Kahneman đã thừa nhận mình từng tin quá mức vào những nghiên cứu mẫu nhỏ. Phần lớn ý tưởng cốt lõi về thiên kiến và lý thuyết triển vọng vẫn được xem là nền tảng, nhưng nên đọc với tâm thế sách của một nhà khoa học đang kể lại hành trình, không phải chân lý tuyệt đối.
